COMBATTING WASTE CRIME

Σε διεθνές επίπεδο, η διακίνηση αποβλήτων ρυθμίζεται από τη Σύμβαση της Βασιλείας του 1989 για τον έλεγχο της διασυνοριακής διακίνησης επικίνδυνων αποβλήτων και της διάθεσής τους, με την τέταρτη Σύμβαση ACP-EEC που υπογράφηκε στη Lomé το 1989 και με διάφορες πράξεις του Συμβουλίου του ΟΟΣΑ. Η Σύμβαση της Βασιλείας εφαρμόζεται όταν τα απόβλητα μεταφέρονται από μια περιοχή που υπάγεται στην εθνική δικαιοδοσία ενός κράτους μέλους της σε μια περιοχή που υπάγεται στην εθνική δικαιοδοσία ενός άλλου κράτους μέλους της. Η τελευταία ταξινομεί τα απόβλητα ανάλογα με τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις τους στην υγεία και το περιβάλλον σε τρεις καταλόγους, τον πράσινο, τον πορτοκαλί και τον κόκκινο· η ταξινόμηση αυτή καθορίζει τους κανόνες που εφαρμόζονται στις μεταφορές αποβλήτων εντός της ΕΕ καθώς και σε τρίτες χώρες.

Μετακινήσεις μεταξύ των κρατών μελών
Εκτός από τις μεταφορές αποβλήτων του "πράσινου" καταλόγου που προορίζονται για ανάκτηση, όλες οι μεταφορές αποβλήτων υπόκεινται σε προηγούμενη κοινοποίηση στην αρμόδια αρχή αποστολής και, μέσω αυτής, στην αρμόδια αρχή προορισμού, καθώς και στη συγκατάθεση και των δύο αυτών αρχών, σύμφωνα με μια γενική προσέγγιση, η αυστηρότητα της οποίας αυξάνεται ανάλογα με τις πιθανές οχλήσεις που προκύπτουν σε σχέση με τα υπό κρίση απόβλητα και την επικείμενη επεξεργασία, και η οποία μπορεί να συνοψιστεί ως εξής (άρθρο 4):

Ο αποστολέας των αποβλήτων πρέπει να συνάψει σύμβαση με τον παραλήπτη του, σύμφωνα με την οποία ο εν λόγω αποστολέας θα παραλάβει τα απόβλητα εάν η μεταφορά, η αξιοποίηση ή η διάθεση δεν ολοκληρωθεί όπως προβλέπεται ή εάν πρόκειται για παράνομη μεταφορά (άρθρο 5). Πρέπει να παρέχεται χρηματική εγγύηση ή ισοδύναμη ασφάλιση για το κόστος μεταφοράς των αποβλήτων, της ανάκτησης ή της διάθεσής τους και της αποθήκευσής τους για διάστημα 90 ημερών (άρθρο 6).

Σε περίπτωση μεταφοράς εντός κράτους μέλους, πρέπει να εφαρμόζεται ένα "κατάλληλο σύστημα" για την εποπτεία και τον έλεγχο της μεταφοράς αποβλήτων, το οποίο πρέπει να συμμορφώνεται με το σύστημα της ΕΕ (άρθρο 33).

Αποστολές προς ή από τρίτες χώρες
Απαγορεύονται οι εξαγωγές αποβλήτων από την ΕΕ προς τρίτες χώρες και με σκοπό τη διάθεση των αποβλήτων αυτών, εκτός από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (EFTA) που είναι επίσης συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας και οι οποίες δεν εμποδίζουν τις εισαγωγές αυτές (άρθρο 34). Οι εξαγωγές αποβλήτων που προορίζονται για ανάκτηση είναι γενικά δυνατές εάν τα εν λόγω απόβλητα περιλαμβάνονται στον "πράσινο κατάλογο" και κατόπιν προηγούμενης διαβούλευσης με τη χώρα προορισμού (άρθρο 37).

Απαγορεύονται οι εξαγωγές επικίνδυνων αποβλήτων που περιλαμβάνονται στον "κόκκινο" και "πορτοκαλί" κατάλογο και προορίζονται για ανάκτηση, ιδίως σε χώρες που δεν εφαρμόζουν την απόφαση C(2001)107/Final του ΟΟΣΑ για τον έλεγχο της διασυνοριακής διακίνησης αποβλήτων που προορίζονται για ανάκτηση. Οι εξαγωγές προς χώρες που εφαρµόζουν την εν λόγω απόφαση του ΟΟΣΑ είναι δυνατές για συγκεκριµένα απόβλητα που περιλαµβάνονται στον "πράσινο" και "πορτοκαλί" κατάλογο (άρθρο 36). Απαγορεύονται οι εξαγωγές αποβλήτων στην Ανταρκτική (άρθρο 39), καθώς και σε υπερπόντιες χώρες ή εδάφη, με ορισμένες παρεκκλίσεις στην περίπτωση της ανάκτησης (άρθρο 40).

Οι εισαγωγές στην ΕΕ αποβλήτων που προορίζονται για διάθεση είναι δυνατές σε συμβατικό πλαίσιο, καθώς και όταν, σε καταστάσεις κρίσης, ειρήνευσης, διατήρησης της ειρήνης ή πολέμου, δεν είναι δυνατή η σύναψη διμερών συμφωνιών ή ρυθμίσεων ή όταν η αρμόδια αρχή στη χώρα αποστολής είτε δεν έχει οριστεί είτε δεν είναι σε θέση να ενεργήσει (άρθρο 41). Αντίθετα, πέραν των ειδικών αυτών καταστάσεων, η εισαγωγή αποβλήτων προς αξιοποίηση είναι επίσης δυνατή εφόσον εισάγονται από χώρες στις οποίες εφαρμόζεται η προαναφερθείσα απόφαση του ΟΟΣΑ (άρθρο 43). Οι κανόνες που ισχύουν για τις μεταφορές εντός της ΕΕ εφαρμόζονται mutatis mutandis (άρθρο 42 και άρθρο 44).