Ανακύκλωση πλοίων
Νομικό πλαίσιο
Η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ, η οποία δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ, καλύπτει το σχεδιασμό, την κατασκευή, τη λειτουργία και την προετοιμασία των πλοίων με σκοπό τη διευκόλυνση της ασφαλούς και περιβαλλοντικά ορθής ανακύκλωσης, καθώς και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων με ασφαλή και περιβαλλοντικά ορθό τρόπο (προοίμιο, αιτιολογική σκέψη 4).
Προκειμένου να διευκολυνθεί η έγκαιρη επικύρωση της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ τόσο εντός της Ένωσης όσο και σε τρίτες χώρες με την εφαρμογή αναλογικών ελέγχων σε πλοία και εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλοίων βάσει της εν λόγω Σύμβασης, η ΕΕ εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1257/2013 για την ανακύκλωση πλοίων (SRR).
Η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ θα τεθεί σε ισχύ μόλις 24 μήνες μετά την ημερομηνία επικύρωσης από τουλάχιστον 15 κράτη που αντιπροσωπεύουν συνδυαστικά εμπορικό στόλο τουλάχιστον 40% εκατό του συνολικού δυναμικού της παγκόσμιας εμπορικής ναυτιλίας και των οποίων ο συνδυασμένος μέγιστος ετήσιος όγκος ανακύκλωσης πλοίων κατά τη διάρκεια των προηγούμενων δέκα ετών αποτελεί τουλάχιστον το 3% του συνολικού δυναμικού της εμπορικής ναυτιλίας των ίδιων κρατών.
Οι πέντε μεγαλύτερες χώρες ανακύκλωσης πλοίων στον κόσμο, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πάνω από το 98 % του συνόλου της ανακύκλωσης πλοίων με βάση την ολική χωρητικότητα, είναι το Μπαγκλαντές, η Κίνα, η Ινδία, το Πακιστάν και η Τουρκία (από αυτές τις χώρες, οι δύο είναι πλέον συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ - η Ινδία και η Τουρκία). Η Ινδία έγινε το Νοέμβριο του 2019 το 15ο μέλος της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ· η προσχώρηση της Ινδίας φέρνει αυτή τη σημαντική σύμβαση ένα σημαντικό βήμα πιο κοντά στην έναρξη ισχύος της, με τα απαιτούμενα 15 κράτη να είναι πλέον συμβαλλόμενα μέρη της και με τον όγκο της ανακύκλωσης πλοίων της Ινδίας να συμβάλει σημαντικά στην απαιτούμενη ικανότητα ανακύκλωσης.
Ο σκοπός του Κανονισμού για την ανακύκλωση πλοίων- η πρόληψη, η μείωση, η ελαχιστοποίηση και, στο μέτρο του εφικτού, η εξάλειψη των ατυχημάτων, των τραυματισμών και άλλων δυσμενών επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον που προκαλούνται από την ανακύκλωση των πλοίων - θα μπορούσε προφανώς να επιτευχθεί μόνο εάν όλα τα κράτη, όπως προαναφέρθηκε, προσχωρήσουν στη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ.
Πριν τεθεί σε ισχύ ο ως άνω Κανονισμός, η ανακύκλωση πλοίων ρυθμιζόταν μόνο από τον Κανονισμό για τη διασυνοριακή μεταφορά αποβλήτων, τη Σύμβαση της Βασιλείας και την απόφαση του ΟΟΣΑ. Κανένας από τους κανόνες μεταφοράς αποβλήτων δεν ασχολείται ειδικά με την ανακύκλωση πλοίων, αλλά αντιθέτως εμπεριέχουν κανόνες για τη διασυνοριακή διακίνηση αποβλήτων. Ο Κανονισμός για τη ανακύκλωση πλοίων διαφέρει από τους κανόνες μεταφοράς αποβλήτων στο ότι ρυθμίζει μόνο την ανακύκλωση των πλοίων και όχι τα απόβλητα γενικά, οπότε υπερισχύει του Κανονισμού για τη διασυνοριακή μεταφορά αποβλήτων και της Σύμβασης της Βασιλείας για τα πλοία με σημαία ΕΕ. Ωστόσο, τα πλοία που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού για την ανακύκλωση πλοίων ενδέχεται να συνεχίζουν να υπόκεινται στον κανονισμό για τη μεταφορά αποβλήτων και στη σύμβαση της Βασιλείας.
Θα απαιτηθεί χωριστή αξιολόγηση σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση για να καθοριστεί εάν ο Κανονισμός για τη διασυνοριακή μεταφορά αποβλήτων θα εφαρμοστεί στη διακίνηση του πλοίου, και είναι πολύ σημαντικό αυτό να εξεταστεί πριν από την απόφαση για τη μεταβίβαση του πλοίου σε σημαία εκτός ΕΕ, εάν το πλοίο προορίζεται για ανακύκλωση. Εάν εφαρμόζεται ο Κανονισμός για τη διασυνοριακή μεταφορά αποβλήτων, πρέπει να τηρούνται οι σχετικές διαδικασίες για τη μεταφορά αποβλήτων.
Η Σύμβαση της Βασιλείας μπορεί να εφαρμόζεται παράλληλα με τον Κανονισμό για την ανακύκλωση πλοίων. Αυτό συμβαίνει όταν ο ευρωπαϊκός κατάλογος περιλαμβάνει εγκαταστάσεις σε τρίτο κράτος. Εάν ένα πλοίο πρόκειται να ανακυκλωθεί σε μια εγκατάσταση ανακύκλωσης που βρίσκεται εκτός της ΕΕ, ο Κανονισμός για την ανακύκλωση πλοίων δεν θα εφαρμόζεται στη χώρα αυτή. Εάν το τρίτο κράτος δεν έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ, η Σύμβαση της Βασιλείας μπορεί αντ' αυτού να εφαρμοστεί για την ανακύκλωση πλοίων εντός της εν λόγω χώρας. Και αν ένα πλοίο με σημαία εκτός ΕΕ προορίζεται για ανακύκλωση, δεν θα εφαρμόζεται ο Κανονισμός για την ανακύκλωση πλοίων, αλλά θα εφαρμόζονται οι κανόνες μεταφοράς αποβλήτων για τη διασυνοριακή μετακίνηση του πλοίου από το ένα κράτος στο άλλο.