COMBATTING WASTE CRIME

SCHMUCKBILD + LOGO

INHALT

BREADCRUMB

Το άρθρο 28 παρ. 5

 

Κατά την παρ. 7 Περισσότερες πληροφορίες!: «Στις περιπτώσεις εγκλημάτων του κεφαλαίου αυτού ως πολιτικώς ενάγων μπορεί να παρίσταται το Δημόσιο, καθώς και οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην περιφέρεια των οποίων τελέσθηκε το έγκλημα, το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος, το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος, πανεπιστήμια, άλλοι επιστημονικοί φορείς, δικηγορικοί σύλλογοι, φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών, μη κυβερνητικές οργανώσεις και φυσικά πρόσωπα, ανεξάρτητα αν έχουν υποστεί περιουσιακή ζημία, προς υποστήριξη της κατηγορίας και μόνο και με αίτημα ιδίως την αποκατάσταση των πραγμάτων, στο μέτρο που είναι δυνατή. Έγγραφη προδικασία δεν απαιτείται.»

Η προσβολή της φυσικής κληρονομιάς γίνεται δεκτή σήμερα ως μία απειλή για τον ίδιο τον άνθρωπο. Αυτή δικαιολογεί απόλυτα την καταφυγή στο ποινικό δίκαιο. Η αντίληψη αυτή απέχει πολύ από την αντίληψη του αστικού δικαίου περί των γειτονικών οχλήσεων. Η εν λόγω προσβολή είναι μιας άλλης διάστασης, τόσο κατά τόπο όσο και κατά χρόνο. Η περίμετρός της μπορεί να αποδειχθεί πολύ πλατειά, αφορώσα σε μεγάλο πλήθος ατόμων και οι επιπτώσεις της μπορούν να επεκταθούν σε μακρά περίοδο, θίγοντας τις επερχόμενες γενεές. Το περιβάλλον, λοιπόν, πρέπει να εννοηθεί με την ετυμολογική του έννοια, ως το patrimonium του ρωμαϊκού δικαίου, δηλαδή ως η κληρονομιά, το αγαθό που πρέπει να μεταδοθεί στην καλύτερή του κατάσταση στα παιδιά μας. Πλησιάζουμε εδώ στη λογική της κοινωνικής αλληλεγγύης Περισσότερες πληροφορίες!, που διατυπώθηκε από τον Léon Duguit, κατά το τέλος του 19ου αιώνα, κατά τον οποίο το δίκαιο πρέπει να γίνεται αντιληπτό τελεολογικά: να οργανώνει τις ανθρώπινες σχέσεις.

Κατά την παγία θέση της νομολογίας, το Δημόσιο νομιμοποιείται σε παράσταση πολιτικής αγωγής τόσο για την υλική ζημία, όσο και για την ηθική βλάβη που υπέστη από το αδίκημα, λόγω της μείωσης του κύρους των υπηρεσιών του Περισσότερες πληροφορίες! και αν ακόμα τούτο δεν δηλώνεται ρητώς αλλά ζητείται απλώς η αποκατάσταση της ηθικής βλάβης Περισσότερες πληροφορίες!. Εξάλλου, η διαδικασία της παράστασης του Δημοσίου ορίζεται στη διάταξη του άρθρου 5 του ν.δ 2711/1953 Περισσότερες πληροφορίες! κατά την οποία, το Δημόσιο "δύναται δια τας εξ` οιουδήποτε αδικήματος απορρέουσας αξιώσεις αποζημιώσεώς του, να παρίσταται ενώπιον του ποινικού Δικαστηρίου, προβάλλον ταύτας το πρώτον επ` ακροατηρίω άμα τη εκφωνήσει της υποθέσεως άνευ εγγράφου τινός προδικασίας και δια μόνης της δηλώσεως του νομίμου πληρεξουσίου του, καταχωριζομένης εις το οικείον πρακτικόν ...».

Η βλάβη των Δημοσίων Νομικών Προσώπων μπορεί να μην είναι μόνο ηθική, συνιστάμενη στη δυσφήμισή τους, ως ελεγκτικών μηχανισμών, με τη δημιουργία στην κοινωνία των πολιτών της εντύπωσης ότι «το κράτος είναι απόν», δηλαδή της μείωσης του κύρους των υπηρεσιών τους Περισσότερες πληροφορίες! αλλά και στην υλική τους βλάβη, ως φορέων της αξίας των δημοσίων αγαθών Περισσότερες πληροφορίες!. Με την έννοια αυτήν, το Δημόσιο και τα λοιπά Δημόσια Νομικά Πρόσωπα, δεν θα πρέπει να περιορίζονται στην επιδίωξη επιδίκασης σε αυτά μόνο χρηματικής ικανοποίησης για ηθική βλάβη, αλλά να επεκτείνονται και σε έγερση αξίωσης αποζημίωσης. Τούτο δε, ανεξαρτήτως του ότι το ποινικό δικαστήριο έχει την εξουσία, κατά την παρ. 7 του άρθρου 28 του Ν 1650/1986, που προαναφέρθηκε, ανεξάρτητα αν ο πολιτικώς ενάγων έχει υποστεί περιουσιακή ζημιά, κατ’ αίτησή του, να διατάξει την αποκατάσταση των πραγμάτων, στο μέτρο που αυτή είναι δυνατή.

Η περιβαλλοντική ζημία εν στενή εννοία είναι εκείνη που παραβλάπτει τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος ή προσβάλλει τις σχέσεις τους μεταξύ τους, ανεξαρτήτως αν υπάρχει αισθητή επίπτωση επί ενός ανθρώπινου εξατομικευόμενου συμφέροντος. Τα θύματα είναι πράγματα δίχως κύριο, δηλαδή ο αέρας, τα ρέοντα ύδατα, τα μη οικόσιτα ζώα.

Η οδηγία 2004/35 της 21 Απριλίου 2004 για την περιβαλλοντική ευθύνη επιχειρεί να υπερβεί αυτά τα εμπόδια θεσπίζοντας μια διοικητική διαδικασία πρόληψης και αποκατάστασης των πραγμάτων για ορισμένες περιβαλλοντικές ζημίες.
Ομοίως εξαιρετικά δυσχερής διαφαίνεται η περιγραφή των υποχρεώσεων του καταδίκου για την αυτούσια αποκατάσταση. Από τη στιγμή που υποβληθεί αίτημα εκ μέρους της πολιτικής αγωγής αποκατάστασης των πραγμάτων, όπως αξιώνεται το αίτημα αυτό για να είναι ορισμένο να εμπεριέχει τα αξιούμενα προς λήψη μέτρα, ομοίως και η απόφαση με την οποία αυτή (η αυτούσια αποκατάσταση) θα διαταχθεί, θα πρέπει να περιγράφεται επακριβώς στο διατακτικό της το περιεχόμενο της υποχρέωσης του καταδίκου, ώστε να είναι αυτή (η απόφαση) εκτελέσιμη. Πρόκειται, προφανώς, για ζήτημα, για το οποίο απαιτούνται ειδικές επιστημονικές ή και τεχνικές γνώσεις.

Ακόμα και σε απλές περιπτώσεις, που φαίνεται ότι θα μπορούσε να διαταχθεί άμεσα η επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση δύνανται να ανακύψουν δυσχέρειες στον προσδιορισμό του περιεχομένου της αποκατάστασης. Έτσι, σε περίπτωση παράνομης αμμοληψίας θα μπορούσε να διαταχθεί η επαναφορά ίσης ποσότητας άμμου της ίδιας ποσότητας και ποιότητας. Πλην, αν π.χ. η αμμοληψία δεν έχει λάβει χώρα σε συγκεκριμένο σημείο, όπου έχει σχηματιστεί (συγκεκριμένων διαστάσεων) σκάμμα, το οποίο χρειάζεται πλήρωση, ο υπολογισμός της αφαιρεθείσας ποσότητας είναι ζήτημα πραγματικό. Αν το ακριβές μέγεθος της αφαιρεθείσας ποσότητας δεν έχει αποδειχθεί έως την έκδοση της απόφασης θα πρέπει αυτό να υπολογιστεί, για να επιβληθεί συγκεκριμένη υποχρέωση στον κατάδικο. Αν πάλι υπάρχει παράνομη απόρριψη δεν είναι βέβαιο ότι αρκεί η συγκέντρωση και απομάκρυνση των απορριμμάτων. Από την απόρριψη ίσως να έχουν εκφύγει ρυπογόνες, μολυσματικές, τοξικές, ραδιενεργές κλπ. ουσίες, που να έχουν ρυπάνει το έδαφος ή το υπέδαφος ή και τον υδροφόρο ορίζοντα. Επιπλέον, λόγω της απόρριψης, ίσως να έχει υποστεί βλάβη δασική βλάστηση, για την οποία, προφανώς, θα πρέπει να ληφθούν πρόσθετα μέτρα. Αν έχουν κοπεί παράνομα δένδρα, είναι βέβαιο ότι δεν αρκεί η φύτευση δένδρων του ίδιου είδους (πράγμα που επίσης θα πρέπει να προσδιοριστεί) στον ίδιο τόπο. Αν έχουν φονευθεί με λαθροθηρία ζώα ή πτηνά ή έχει γίνει παράνομη αλιεία με χρήση δυναμίτιδας δεν είναι βέβαιο ότι αρκεί ή είναι σκόπιμη η απελευθέρωση ομοίων ατόμων, ακόμα και αν αυτά είναι διαθέσιμα από εκτροφεία. Το δικαστήριο, λοιπόν, θα πρέπει, εν όψει υποβολής αιτήματος αποκαταστάσεως, να επιδιώξει, στα πλαίσια της αποδεικτικής διαδικασίας, κατ’ άρθρο 65 παρ. 2 του ΚΠΔ, να εγκύψει και στο εν λόγω ζήτημα της αποκατάστασης, για λόγους οικονομίας της δίκης. Δεν αποκλείεται, όμως, να χωρήσει σε ιδιαίτερη συζήτηση της πολιτικής αγωγής, μετά το πέρας της αποδεικτικής διαδικασίας για την ενοχή.