Έρευνα, δίωξη και επιβολή ποινών για εγκλήματα στον τομέα των αποβλήτων
Προκλήσεις και ορθές πρακτικές στη δίωξη εγκλημάτων κατά των αποβλήτων
Η συγκέντρωση, η μεταφορά και το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων σε διασυνοριακές υποθέσεις
Μια άλλη δύσκολη πτυχή αφορά τη συλλογή, τη μεταφορά και το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων. Σε περίπτωση αιτήσεων παροχής πληροφοριών από άλλα κράτη μέλη είναι συχνά δύσκολο να συμμορφωθεί κανείς με τις διαδικαστικές απαιτήσεις της δικαιοδοσίας που υποβάλλει την αίτηση. Μπορεί επίσης να είναι περίπλοκο να διασφαλιστεί ότι η ποσότητα, η φύση και η μορφή των αποδεικτικών στοιχείων που υποβάλλονται είναι ικανοποιητική και ότι τηρούνται οι προθεσμίες που προβλέπονται στην εθνική νομοθεσία του αιτούντος κράτους μέλους.
Η συγκέντρωση των αποδεικτικών στοιχείων μπορεί επίσης να δημιουργήσει τεχνικές δυσκολίες. Μια μεταφορά αποβλήτων μπορεί να διέλθει από πολλές διαφορετικές δικαιοδοσίες. Αυτό σημαίνει συλλογή αποδεικτικών στοιχείων από διάφορες αρχές και διασφάλιση ότι τα αποδεικτικά στοιχεία δεν έχουν αλλοιωθεί (π.χ. η υπεράσπιση θα μπορούσε διαφορετικά να ισχυριστεί ότι τα εμπορευματοκιβώτια έμειναν μη σφραγισμένα σε κάποιο σημείο πριν από τον έλεγχο).
Όσον αφορά στα εγκλήματα σχετικά με τα απόβλητα, ειδικά προβλήματα ανακύπτουν σε σχέση με τα απόβλητα που διατίθενται σε χώρους, οι οποίοι συνήθως χρησιμοποιούνται από διάφορες εταιρείες παράνομης διάθεσης αποβλήτων. Αυτό οδηγεί στην ανάμειξη των αποβλήτων από διαφορετικούς "δράστες" και συνεπώς μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολο να συνδεθεί ένας συγκεκριμένος χώρος με μεμονωμένους υπόπτους. Περαιτέρω, η απόδειξη πρόθεσης στον τομέα αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι ύποπτοι υπερασπίζονται τακτικά τις πράξεις τους ως ακούσια λάθη και έλλειψη επίγνωσης της παρανομίας λόγω πολυπλοκότητας του νομικού πλαισίου. Οι αποστολείς αποβλήτων συνήθως ισχυρίζονται επίσης ότι αγνοούσαν το περιεχόμενο μιας μεταφοράς.
Έμφαση στην εθνική διάσταση
Όπως συμβαίνει και με άλλα πολύπλοκα εγκλήματα, οι αρχές επιβολής του νόμου τείνουν συχνά να επικεντρώνονται αποκλειστικά στον παραγωγό των αποβλήτων και να διατηρούν μια αμιγώς εθνική προοπτική. Αυτή η προσέγγιση - η οποία περιορίζεται στην επίτευξη καταδίκης μόνο για την "εθνική" πτυχή του αδικήματος - μπορεί να εμποδίσει την αποτελεσματική δράση κατά των εγκλημάτων των αποβλήτων, τα οποία έχουν στη μεγάλη πλειοψηφία τους διασυνοριακό χαρακτήρα.
Επίπεδο κυρώσεων
Η έκθεση αναφέρει ότι ο χαμηλός αριθμός διώξεων για περιβαλλοντικά αδικήματα συνοδεύεται από ακόμη χαμηλότερο αριθμό καταδικαστικών αποφάσεων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα κράτη μέλη δίνουν διαφορετικές προτεραιότητες στη δίωξη αυτού του συγκεκριμένου τομέα εγκληματικότητας και στα πολύ διαφορετικά επίπεδα ποινών στα κράτη μέλη. Το τελευταίο οφείλεται εν μέρει στις διαφορές στην εφαρμογή του νομικού πλαισίου της ΕΕ και στην έλλειψη κοινής ερμηνείας της ΕΕ σχετικά με το τι συνιστά «αποτελεσματική, αναλογική και αποτρεπτική» κύρωση. Αυτό ωστόσο έχει περαιτέρω συνέπειες. Στα περισσότερα κράτη μέλη, οι πιθανές κυρώσεις επηρεάζουν το εύρος των εφαρμοστέων ερευνητικών μέτρων. Εάν η ποινή δεν είναι αρκετά αυστηρή ή η συμπεριφορά δεν χαρακτηρίζεται ως σοβαρό έγκλημα, ενδέχεται να μην είναι διαθέσιμα καταναγκαστικά μέτρα ή σύνθετες τεχνικές έρευνας. Εάν το αδίκημα τιμωρείται μόνο με πρόστιμα, οι απόπειρες δεν τιμωρούνται καθόλου και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν καταναγκαστικά μέτρα.
Ανεπαρκής συντονισμός μεταξύ των εθνικών αρχών
Όπως βλέπουμε, η στενή συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών στον τομέα αυτό θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική. Ωστόσο, αυτό παρεμποδίζεται από διάφορους παράγοντες. Η εφαρμογή του σχετικού νομικού πλαισίου παρακολουθείται συνήθως από τις διοικητικές αρχές σε εθνικό επίπεδο. Αυτές ασχολούνται κυρίως με θέματα συμμόρφωσης. Η κίνηση ποινικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της σωστής διασφάλισης των αποδεικτικών στοιχείων, δεν αποτελεί απαραίτητα την πρώτη τους προτεραιότητα. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει την ποσότητα και την ποιότητα των πληροφοριών που διαβιβάζουν οι εν λόγω αρχές στην εισαγγελία.
Ο μεγάλος αριθμός των αρμόδιων διοικητικών αρχών μπορεί επίσης να οδηγήσει σε προβλήματα επικοινωνίας και συντονισμού, τα οποία με τη σειρά τους παρεμποδίζουν την αποτελεσματική έρευνα και δίωξη.
Η Eurojust θεωρεί ότι μία από τις κύριες προκλήσεις είναι να διασφαλιστεί ότι υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες. Αυτό μπορεί να γίνει καλύτερα αν οι πολίτες γνωρίζουν ότι αυτό που βλέπουν είναι έγκλημα και το αναφέρουν. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να διευκολυνθεί από μια ακριβή συνολική εικόνα των πληροφοριών.
Η στενότερη συνεργασία μεταξύ των αρχών έρευνας και δίωξης με τις τελωνειακές αρχές φαίνεται επίσης να είναι επωφελής, καθώς τα τελωνεία συχνά συλλέγουν μεγάλο όγκο πολύτιμων δεδομένων, τα οποία δεν μοιράζονται πάντα με τις μονάδες επιβολής του νόμου που καταπολεμούν το περιβαλλοντικό έγκλημα.