Νομολογία ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας
Ενδεικτική νομολογία σχετικά με λοιπά ζητήματα, όπως η ορθή λειτουργία των εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων, ο τρόπος διαχείρισης των αποβλήτων κ.α.
Με τη ΣτΕ 574/2018 7μελούς, εξετάστηκε η αίτηση ακύρωσης κατά της προσωρινής διακοπής λειτουργίας βιομηχανικών εγκαταστάσεων συντήρησης, επισκευής και κατασκευής αεροσκαφών που επιβλήθηκε με πράξη του Νομάρχη. Στην εν λόγω απόφαση, το Δικαστήριο επεσήμανε τα εξής: “μετά την έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης μεταβλήθηκε, (...) το διέπον την παρούσα υπόθεση νομοθετικό καθεστώς και η προβλεπόμενη άδεια διαχείρισης επικινδύνων αποβλήτων καταργήθηκε. Ενόσω, εξάλλου, το προϊσχύσαν νομοθετικό καθεστώς παρέμενε σε ισχύ και εξακολουθούσε να απαιτείται για τη νόμιμη άσκηση δραστηριοτήτων όπως αυτές της αιτούσας, η άδεια διαχείρισης επικινδύνων αποβλήτων, η έκδοση της οποίας προϋπέθετε την έγκριση περιβαλλοντικών όρων, εκδόθηκε υπέρ της αιτούσας τόσο η έγκριση περιβαλλοντικών όρων (...) όσο και η άδεια διαχείρισης επικινδύνων αποβλήτων, η έλλειψη της οποίας είχε οδηγήσει στην έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης. Περαιτέρω, μετά την τροποποίηση του διέποντος τη διάθεση αποβλήτων ειδικώς στη λεκάνη απορροής του ποταμού Ασωπού νομοθετικού καθεστώτος και ενώ δεν προβλέπεται πλέον ως προϋπόθεση λειτουργίας της βιομηχανικής μονάδας της αιτούσας η άδεια διαχείρισης επικινδύνων αποβλήτων, προδήλως διότι τα σχετικά ζητήματα οφείλουν να εξετάζονται κατά την έγκριση περιβαλλοντικών όρων, εκδόθηκε νέα έγκριση περιβαλλοντικών όρων. Υπό τα δεδομένα αυτά, η προσβαλλόμενη πράξη εξακολουθεί, μεν, τυπικώς να ισχύει, αφού δεν έχει ρητώς ανακληθεί, το περιεχόμενό της, όμως, έχει εξαντληθεί πλήρως, το γεγονός δε αυτό έχει επιφέρει τη λήξη της ισχύος της, διότι η κατ’ εφαρμογή της διακοπή λειτουργίας της βιομηχανικής μονάδας της αιτούσας δεν είναι, πλέον, κατά το νόμο, δυνατή”.
Στη ΣτΕ 1334/2018 το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την αρχική κρίση της Διοίκησης περί απόρριψης αίτησης χορήγησης άδειας διαχείρισης αποβλήτων στον Ενιαίο Σύνδεσμο Δήμων και Κοινοτήτων του Νομού Αττικής (ΕΣΔΚΝΑ) στο Δήμο Λιοσίων. Το Δικαστήριο συμφώνησε με τη Διοίκηση αναφορικά με το γεγονός ότι δεν είχαν κατασκευαστεί τα απαραίτητα από τη νομοθεσία έργα και εγκαταστάσεις, δεν τηρούνταν οι περιβαλλοντικοί όροι, ούτε και η μελέτη οργάνωσης και λειτουργίας του χώρου που είχε εκπονήσει και υποβάλει ο Σύνδεσμος (σκ. 8).
Με τη ΣτΕ 2285/2022 απορρίφθηκε αίτηση ακυρώσεως του ΦΟΔΣΑ Αιτωλοακαρνανίας και έγινε δεκτή παρέμβαση του Δήμου Βόρειας Κέρκυρας κατά υπουργικής αποφάσεως βάσει της οποίας μεταφέρονται απορρίμματα από την περιφέρεια του εν λόγω Δήμου στον Χώρο Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤ) Παλαίρου Αιτωλοακαρνανίας. Το Δικαστήριο ερμηνεύοντας το άρθρο 55 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4819/2021 έκρινε τα εξής: «Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας δύναται να λάβει οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο, προκειμένου να αντιμετωπιστούν μη επιδεχόμενα αναβολής προβλήματα, που δημιουργούνται από την αδυναμία ή ανεπάρκεια διαχείρισης των απορριμμάτων και τα οποία οφείλονται σε απρόβλεπτες καταστάσεις που δημιουργούν ή ενδέχεται να δημιουργήσουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης με κίνδυνο την υποβάθμιση του περιβάλλοντος ή να απειλήσουν τη δημόσια υγεία. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνεται και η μεταφορά των Αστικών Στερεών Αποβλήτων σε μία ή περισσότερες νομίμως λειτουργούσες εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων. Η σχετική απόφαση του Υπουργού δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης και εκτελείται υποχρεωτικά από τους εμπλεκόμενους φορείς για λόγους προστασίας του δημοσίου συμφέροντος (πρβλ. ΣτΕ 1999/2021, σκ. 5). Ωστόσο, οι εν λόγω ρυθμίσεις και σχετικές διαδικασίες είναι όλως εξαιρετικές, διότι αποτελούν παρέκκλιση από τις προβλέψεις του εθνικού και περιφερειακού σχεδιασμού, και συνεπώς η έκδοση αποφάσεων για τη μεταφορά απορριμμάτων κατά ανωτέρω πρέπει να είναι ειδικώς αιτιολογημένη εν όψει των προϋποθέσεων που τίθενται στην ανωτέρω διάταξη. Περαιτέρω, κατά την έννοια του νόμου, η ισχύς των σχετικών αποφάσεων δεν επιτρέπεται να παρατείνεται επ’ αορίστω άνευ ετέρου, άλλως υπό προϋποθέσεις είναι δυνατόν να γεννώνται ακόμη και ευθύνες για τα όργανα που είναι αρμόδια για την υλοποίηση του σχεδιασμού» (σκ. 6). Βλ. και ΣτΕ 1999/2021 που ερμήνευσε τη διάταξη του άρθρου 35 παρ. 2 περ. δ’ του προηγούμενου ν. 4042/2012 (σκ. 5).
Στη ΣτΕ 2480/2014 7μελούς, κρίθηκε ότι ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (άρθρο 46 παρ. 1 του ν. 4042/2012) κατά την άσκηση της αρμοδιότητας έγκρισης συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης ή ανάκλησης της έγκρισης, καθώς και εισήγησης στον Υπουργό για την επιβολή κυρώσεων στα συστήματα αυτά, αποτελεί νομικό πρόσωπο διφυούς χαρακτήρα, οι σχετικές πράξεις του οποίου εμπίπτουν στο σχεδιασμό και την εφαρμογή της εν λόγω δημόσιας πολιτικής και έχουν το χαρακτήρα εκτελεστών διοικητικών πράξεων, παραδεκτώς από την άποψη αυτή προσβαλλομένων με αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (σκ. 4). Βλ. και ΣτΕ 1457/2018 σκ. 5.
Επίσης, στη ΣτΕ 1999/2021, στην οποία προσβλήθηκε απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Νομού Κέρκυρας (ΣΥΔΙΣΑ Ν. Κέρκυρας) περί απορρίψεως αιτήματος του Δήμου Νότιας Κέρκυρας για την προσωρινή παραχώρηση χώρου εντός της Ολοκληρωμένης Εγκατάστασης Διαχείρισης Απορριμμάτων (ΟΕΔΑ) Τεμπλονίου Κέρκυρας για μεταφόρτωση των Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ) του εν λόγω Δήμου και την εν συνεχεία μεταφορά τους στον Χώρο Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤ) Παλαίρου Αιτωλοακαρνανίας, κρίθηκε ότι ο Ειδικός Περιφερειακός Διαβαθμιδικός ΦΟΔΣΑ Ιονίων Νήσων, ο οποίος υπεισήλθε αυτοδικαίως και χωρίς άλλη διατύπωση σε όλα τα ενοχικά και εμπράγματα δικαιώματα και σε όλες τις υποχρεώσεις του ΣΥΔΙΣΑ Ν. Κέρκυρας, ως καθολικός διάδοχος αυτού, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων διαχείρισης των αστικών στερεών αποβλήτων αποτελεί νομικό πρόσωπο διφυούς χαρακτήρα, οι σχετικές πράξεις του οποίου εμπίπτουν στο σχεδιασμό και την εφαρμογή της εν λόγω δημόσιας πολιτικής και αποτελούν εκτελεστές διοικητικές πράξεις (σκ. 3).
Στη ΣτΕ 2915/2020, επί αιτήσεως ακυρώσεως κατά ΑΕΠΟ για κέντρο επεξεργασίας λυμάτων (ΚΕΛ) περιοχών Σαρωνικού κόλπου νομού Αττικής, εξετάζονται και απορρίπτονται λόγοι ακυρώσεως που αφορούν την χωροθέτηση και τις επιπτώσεις από τη λειτουργία της μονάδας στο περιβάλλον. Βλ. και ΣτΕ 3023/2020 για το ίδιο έργο.
Με τη ΣτΕ 2964/2020 απορρίφθηκε αίτηση ακυρώσεως αφενός κατά εγγράφων του Υπουργού Ναυτιλίας, στα οποία εκτίθεται ότι τα απόβλητα που προέρχονται από επιχειρήσεις ναυαγιαίρεσης-απορρύπανσης και μεταφέρονται δια θαλάσσης σε ελληνικό λιμένα για την εκφόρτωση και μεταφορά τους σε εγκεκριμένη εγκατάσταση προς τελική διάθεση δεν αποτελούν παραγόμενα στο πλοίο απόβλητα ή κατάλοιπα φορτίου, αφετέρου δε κατά του Σχεδίου Παραλαβής και Διαχείρισης Αποβλήτων των πλοίων που καταπλέουν στις λιμενικές εγκαταστάσεις αρμοδιότητας του ΟΛΠ Α.Ε. Το Δικαστήριο ερμήνευσε διατάξεις της εθνικής και ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη της ρύπανσης από πλοία (ιδίως της κυα 8111.1/41/09/2009 και της οδηγίας 2000/59/ΕΚ) (σκ. 9), ως προς δε το ζήτημα της έννοιας των «λειτουργικών αποβλήτων» των πλοίων, έκρινε ότι τα συλλεγόμενα από τη θάλασσα πετρελαιοειδή κατάλοιπα ή τα απόβλητα των επισκευών δεν συνιστούν «λειτουργικά απόβλητα» του πλοίου κατά τη κανονική συντήρηση ή λειτουργία του (σκ. 18).