Νομολογία ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας
Ενδεικτική νομολογία σχετικά με λοιπά ζητήματα, όπως η ορθή λειτουργία των εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων, ο τρόπος διαχείρισης των αποβλήτων κ.α.
Το ΣτΕ στην με αρ. 46/2018 απόφασή του, σκ. 9, δέχτηκε ότι ο υπό κρίση στην εν λόγω υπόθεση Χώρος Υγειονομικής Ταφής Αποβλήτων (Χ.Υ.Τ.Α.) μπορεί και καταρχήν οφείλει να δέχεται ιλύες εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων που πληρούν τα κριτήρια για την αποδοχή αποβλήτων σε χώρους υγειονομικής ταφής μη επικίνδυνων αποβλήτων, «τα δε κριτήρια αυτά, ελλείψει αυστηρότερων προβλέψεων («μέτρων ενισχυμένης προστασίας») στην εθνική νομοθεσία, είναι τα αναφερόμενα στην απόφαση του Συμβουλίου 2003/33/ΕΚ, η οποία εκδόθηκε σε εκτέλεση της οδηγίας 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου». Αναγνώρισε έτσι τη δυνατότητα των κρατών μελών να διατηρούν ή να θεσπίζουν αυστηρότερα από τα προβλεπόμενα στο ενωσιακό δίκαιο μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος, υπό τον όρο της συμφωνίας τους προς τις Συνθήκες της ΕΕ και της κοινοποίησης προς την Επιτροπή (άρ. 193 ΣΛΕΕ).
Στη ΣτΕ 1986/2013, που αφορούσε στη χωροθέτηση Χώρου Υγειονομικής Ταφής Αποβλήτων στο Δήμο Φυλής, επισημαίνεται ότι καταλείπεται στα κράτη μέλη ευχέρεια ως προς την επιλογή του τρόπου διαχείρισης των αποβλήτων. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την απόφαση (σκ. 6), ο σχεδιασμός διαχείρισης αποβλήτων από τα κράτη μέλη “πρέπει να έχει ως στόχο την υλοποίηση των τασσόμενων από την οδηγία πλαίσιο για τα απόβλητα αρχών και ειδικότερα, της αρχής της πρόληψης, η οποία συνίσταται στην πρόληψη ή μείωση της παραγωγής και της βλαπτικότητας των αποβλήτων και εν συνεχεία στην αξιοποίησή τους με επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και ανάκτηση ή χρήση ως πηγή ενέργειας, της αρχής της εγγύτητας, ώστε να επιτυγχάνεται η διάθεση των αποβλήτων στις πλησιέστερες στον τόπο παραγωγής τους εγκαταστάσεις και της αρχής της ασφαλούς διαθέσεως των αποβλήτων, με την οποία εξασφαλίζεται ότι η τελική διάθεση θα γίνεται με τρόπο και μέθοδο που δεν θα προκαλεί βλάβη στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία. Εξ άλλου, η ευχέρεια των κρατών μελών ως προς την επιλογή της μεθόδου επεξεργασίας των αποβλήτων διατηρείται και με την Οδηγία 2008/98/ΕΚ, στην οποία παρατίθεται ένας μη εξαντλητικός κατάλογος εργασιών διάθεσης, χωρίς να προκρίνεται η επιλογή κάποιας εξ αυτών (βλ. ΣτΕ 4357/2011). Συνεπώς, η πρόβλεψη του ΠΕΣΔΑ Περιφέρειας Αττικής να μην προκρίνει συγκεκριμένη μέθοδο επεξεργασίας αποβλήτων (βλ. ανωτέρω σκέψη 4), είναι συμβατή με την εν λόγω Οδηγία”. Το ίδιο σκεπτικό έχει ακολουθήσει το ΣτΕ και στην περίπτωση της χωροθέτησης ΧΥΤΑ στη νήσο Κέα (ΣτΕ 1258/2016 σκ. 13, 14. Βλ. και ΣτΕ 1257/2016 για το ίδιο έργο).
Παρομοίως, στη ΣτΕ 963/2019, που αφορούσε στη χωροθέτηση ΧΥΤΑ στη Νάξο, διευκρινίστηκε το εξής: “Επειδή, με τις προαναφερθείσες ρυθμίσεις του ενωσιακού και εθνικού δικαίου (ανωτέρω σκ. 8- 10) εισάγεται αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο ρυθμίζει συνολικά το ζήτημα της διαχείρισης των αποβλήτων, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας, και το οποίο προβλέπει ολοκληρωμένο σχεδιασμό, τόσο σε εθνικό επίπεδο με την κατάρτιση προδιαγραφών και γενικών προγραμμάτων, όσο και σε περιφερειακό επίπεδο με την εξειδίκευση των εθνικών στόχων και την επιλογή, σε συμφωνία προς τον υπερκείμενο σχεδιασμό, των κατάλληλων χώρων για την εγκατάσταση των μονάδων, οι οποίες εν συνεχεία χωροθετούνται και αδειοδοτούνται σύμφωνα με την κείμενη περιβαλλοντική νομοθεσία (πρβλ. ΣτΕ 4357/2011 7μ. σκ. 10). Εντός δε του κανονιστικού αυτού πλαισίου η τήρηση των στόχων, των κατευθύνσεων και των προβλέψεων του εθνικού και περιφερειακού σχεδιασμού και των σχετικών προγραμμάτων για τη διαχείριση των αποβλήτων είναι, κατ’ αρχήν, υποχρεωτική για όλες τις πράξεις και τις διαδικασίες διαχείρισης των αποβλήτων. Από τις ίδιες όμως αυτές διατάξεις συνάγεται ότι καταλείπεται ευχέρεια στα κράτη μέλη για την επιλογή του τρόπου διαχείρισης των αποβλήτων και των μεθόδων επεξεργασίας, με την υποχρέωση θέσπισης κριτηρίων που αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας και στην υλοποίηση των τασσομένων από τις οδηγίες στόχων και αρχών (...). Από αυτά παρέπεται ότι η επιλογή της καταλληλότερης μεθόδου επεξεργασίας των αποβλήτων σε συγκεκριμένη εγκατάσταση εναπόκειται στην, ανέλεγκτη ακυρωτικά, τεχνική κρίση της Διοίκησης, με την προϋπόθεση, όμως, ότι τηρούνται οι ανωτέρω κανόνες και αρχές και ότι η επιλεγόμενη μέθοδος εντάσσεται στο πλαίσιο του εθνικού σχεδιασμού (πρβλ. ΣτΕ 4357/2011 7μ. σκ. 10, πρβλ. επίσης ΣτΕ 2405/2016 7μ. σκ. 10). Εξάλλου, η ιεράρχηση του τρόπου διαχείρισης των αποβλήτων που προβλέπεται στην ισχύουσα νομοθεσία (πρόληψη, προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση, άλλου είδους ανάκτηση, διάθεση), εφαρμόζεται μέσω της ασκούμενης πολιτικής και αποτελεί σύνθεση της εν γένει δράσης της Διοίκησης και των ΟΤΑ, και μάλιστα σε διαφορετικά επίπεδα (κεντρικών, περιφερειακών και τοπικών οργάνων καθώς και των φορέων διαχείρισης αποβλήτων), περιλαμβάνει δε, μεταξύ άλλων, την έγκριση σχεδίων, προγραμμάτων και μελετών, τη διάθεση ικανών οικονομικών πόρων, την εξεύρεση κατάλληλων χώρων διάθεσης αποβλήτων, τη συγκέντρωση στατιστικών στοιχείων, την υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων και προγραμμάτων ενημέρωσης του κοινού, την έκδοση αποφάσεων έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, τη διενέργεια διαγωνισμών, τη χορήγηση αδειών, τη διενέργεια ελέγχων, την επιβολή κυρώσεων, τη λήψη μέτρων για την αποκατάσταση χώρων υγειονομικής ταφής κ.ά. Συνεπώς, η ιεράρχηση του τρόπου διαχείρισης των αποβλήτων δεν αποτελεί θέμα το οποίο αφορά τη νομιμότητα και το περιεχόμενο της άδειας λειτουργίας ΧΥΤΑ, με δεδομένο, άλλωστε, ότι κατά τον νόμο η άδεια αυτή εντάσσεται στο τελικό στάδιο της όλης διαδικασίας διαχείρισης των αποβλήτων και συνιστά εφαρμογή της οικείας απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων που έχει προηγηθεί και η οποία έχει λάβει υπόψη τα περιφερειακά ή τοπικά σχέδια και προγράμματα διαχείρισης των αποβλήτων. Είναι δε κατ’ αρχήν διαφορετικό, το ζήτημα της υποχρέωσης των αρμόδιων οργάνων να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα στο πλαίσιο της προβλεπόμενης από τον νόμο διαδικασίας διαχείρισης των αποβλήτων, ώστε, τελικώς, η διάθεση αποβλήτων να πληροί τις απαιτήσεις των οικείων σχεδίων και προγραμμάτων και να επιτυγχάνει τους στόχους που αυτά θέτουν σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο (πρβλ. ΣτΕ 2880/2017 σκ. 10, 13)” (σκ. 11).
Η ίδια ως άνω σκέψη επαναλαμβάνεται στη ΣτΕ 2664/2021 που απέρριψε αίτηση ακυρώσεως κατά της ΑΕΠΟ του Τοπικού Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΤΣΜΑ) του Δήμου Αίγινας στη θέση “Σκοτείνη-Παγώνι” (σκ. 9). Βλ. επίσης τις ΣτΕ 1940/2022 (σκ. 8), 2364/2022 (σκ. 9), 2417/2022 (σκ. 8) και 51/2023 (σκ. 6), με τις οποίες απορρίφθηκαν αιτήσεις ακυρώσεως κατά της ΑΕΠΟ του έργου “Ολοκληρωμένη Διαχείριση Απορριμάτων Περιφέρειας Πελοποννήσου με ΣΔΙΤ” (που αφορά το σύνολο των τριών υποενοτήτων - διαχειριστικών ενοτήτων που προβλέπονται στο ΠΕΣΔΑ Πελοποννήσου και περιλαμβάνει τρεις, αντίστοιχα, μονάδες Ολοκληρωμένων Συστημάτων Διαχείρισης Αποβλήτων (ΟΣΔΑ), στις οποίες περιλαμβάνονται τρεις Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ), τρεις Χώροι Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ), δύο Σταθμοί Μεταφόρτωσης (ΣΜΑ) και τρεις Μονάδες Μεταβατικής Διαχείρισης (ΜΜΔ) οι οποίες προβλέπεται να λειτουργήσουν προσωρινά μέχρι την ολοκλήρωση των ΟΣΔΑ).