Σχέση μεταξύ ποινικής και διοικητικής επιβολής και επιβολής κυρώσεων για περιβαλλοντικά εγκλήματα
Διπλό καθεστώς επιβολής σε περιβαλλοντικά θέματα
Η πρόσφατη νομολογία σχετικά με την αρχή ne bis in idem έχει αναπτυχθεί στον τομέα του οικονομικού και χρηματοπιστωτικού εγκλήματος. Ωστόσο, τα συμπεράσματά της ισχύουν και για πρακτικές σε άλλους τομείς, οι οποίες επιτρέπουν την από κοινού επιβολή διοικητικών και ποινικών κυρώσεων για την ίδια συμπεριφορά, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών θεμάτων. Εν προκειμένω, το ΕΔΔΑ στην υπόθεση A και B κατά Νορβηγίας παρέπεμψε στις προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα στην υπόθεση C-617/10 Åkerberg Fransson και παρατήρησε ότι "η επιβολή κυρώσεων τόσο βάσει του διοικητικού όσο και του ποινικού δικαίου για την ίδια παράβαση αποτελεί διαδεδομένη πρακτική στα κράτη μέλη της ΕΕ, ιδίως σε τομείς όπως η φορολογία, οι περιβαλλοντικές πολιτικές και η δημόσια ασφάλεια" (σκέψη 118). Εδώ, οι περιβαλλοντικές πολιτικές απαριθμούνται μεταξύ άλλων πολύπλοκων τομέων που συχνά επιτρέπουν ή και απαιτούν τον συντονισμό πολλαπλών διοικητικών αρχών και ποινικών ανακριτών.
Όσον αφορά στον ουσιαστικό σύνδεσμο, η διπλή διαδικασία πρέπει να πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις (βλ. επίσης Johannesson κ.λπ. κατά Ισλανδίας, 22007/11, Ragnar Thorisson κατά Ισλανδίας, 52623/14):
- Να επιδιώκονται συμπληρωματικοί σκοποί και έτσι να αντιμετωπίζονται, όχι μόνο in abstracto αλλά και in concreto, διαφορετικές πτυχές του σχετικού κοινωνικού παραπτώματος,
- Να αποτελούν προβλέψιμη συνέπεια, τόσο νομικά όσο και πρακτικά, της ίδιας επίμαχης συμπεριφοράς,
- Να αποφεύγουν, στο μέτρο του δυνατού, κάθε επανάληψη στη συλλογή και αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων,
- «Πάνω απ' όλα» να θέτουν σε εφαρμογή μηχανισμό συμψηφισμού που αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι η κύρωση που επιβλήθηκε στην πρώτη διαδικασία λαμβάνεται υπόψη στις άλλες διαδικασίες, ώστε το συνολικό ποσό των τυχόν επιβαλλόμενων κυρώσεων να είναι αναλογικό.
- Εκτός από τη σχέση ουσίας, πρέπει να υπάρχει και σχέση χρόνου, αν και οι διαδικασίες δεν είναι απαραίτητο να διεξάγονται ταυτόχρονα και η σειρά με την οποία λαμβάνουν χώρα οι διαδικασίες δεν επιδρά.
Συνοψίζοντας, είναι δυνατόν να παραμεριστεί η αρχή ne bis in idem όταν οι διπλές διαδικασίες αποτελούν "συμπληρωματικές απαντήσεις σε κοινωνικά προσβλητικές συμπεριφορές" και συνδυάζονται κατά τρόπο ολοκληρωμένο ώστε να σχηματίζουν ένα "συνεκτικό σύνολο" για την αντιμετώπιση των διαφόρων πτυχών του αδικήματος.