Οδηγία της ΕΕ για το περιβαλλοντικό έγκλημα
Αναθεώρηση της οδηγίας
Η Επιτροπή πρότεινε αναθεώρηση της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα τον Δεκέμβριο του 2021. Η πρόταση σκοπεύει να αποσαφηνίσει ορισμένους από τους όρους που περιέχονται στην οδηγία και περιλαμβάνει επικαιροποιημένο κατάλογο των αδικημάτων του περιβαλλοντικού εγκλήματος, εναρμονισμένους τύπους και επίπεδα κυρώσεων, μέτρα για την ενίσχυση της διεθνούς έρευνας και δίωξης, καθώς και βελτιώσεις στη συλλογή στατιστικών δεδομένων.
Οι νέες κατηγορίες ποινικών αδικημάτων που προτείνονται στην αναθεωρημένη οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα είναι:
- παράνομο εμπόριο ξυλείας,
- παράνομη ανακύκλωση πλοίων,
- παράνομη υδροληψία από υπόγεια ή επιφανειακά ύδατα,
- σοβαρές παραβάσεις της νομοθεσίας της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα,
- σοβαρές παραβάσεις σχετικά με την αντιμετώπιση των φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου,
- σοβαρές παραβάσεις της νομοθεσίας για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη που προκαλούν ανησυχία στην ΕΕ,
- σοβαρή καταστρατήγηση των απαιτήσεων για τη χορήγηση άδειας ανάπτυξης και την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, προκαλώντας σημαντική ζημία,
- πηγή απόρριψης ρυπογόνων ουσιών από πλοία.
Η πρόταση αποσαφηνίζει επίσης αόριστους νομικούς όρους που χρησιμοποιούνται για την περιγραφή του περιβαλλοντικού εγκλήματος στην ισχύουσα οδηγία, όπως για παράδειγμα η "σημαντική ζημία". Προτείνει κριτήρια που εξηγούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τον τρόπο ερμηνείας των όρων αυτών. Αυτό θα οδηγήσει σε μια πιο εναρμονισμένη εφαρμογή του ποινικού δικαίου και κατανόηση του περιβαλλοντικού εγκλήματος σε ολόκληρη την ΕΕ στοχεύοντας σε μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου τα εμπλεκόμενα μέρη.
Προτείνονται επίσης νέες διατάξεις για τις κυρώσεις. Οι κύριες κυρώσεις για ποινικά αδικήματα είναι οι ποινές φυλάκισης και τα πρόστιμα. Η πρόταση αναγνωρίζει ότι άλλες επιπλέον κυρώσεις και μέτρα ενδέχεται να είναι κατάλληλες και αναγκαίες. Οι νέοι κανόνες προτείνουν συμπληρωματικές κυρώσεις για τους ποινικά υπεύθυνους, όπως ανάκληση αδειών, κήρυξή τους ως εκπτώτων ή και αποκλεισμό τους από την πρόσβαση στη δημόσια χρηματοδότηση. Οι συμπληρωματικές κυρώσεις θεωρούνται συχνά πιο αποτελεσματικές από τις οικονομικές, ιδίως για τα νομικά πρόσωπα. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην αποκατάσταση του κατεστραμμένου περιβάλλοντος.
Όσον αφορά στις κυρώσεις για τα νομικά πρόσωπα, όπως και στην οδηγία του 2008, η πρόταση λαμβάνει υπόψη τις νομικές παραδόσεις των κρατών μελών και προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν κυρώσεις, οι οποίες για τα νομικά πρόσωπα μπορούν να είναι και μη ποινικού χαρακτήρα.
Για να διασφαλιστεί ότι η ποινή είναι αποτελεσματική, αναλογική και κατάλληλη, προτείνεται η πρόβλεψη ελαφρυντικών και επιβαρυντικών περιστάσεων. Οι επιβαρυντικές περιστάσεις περιλαμβάνουν τη σοβαρότητα της ζημίας που προκλήθηκε, τη συμμετοχή σε οργανωμένο έγκλημα, τα παράνομα κέρδη που δημιουργήθηκαν ή αναμένονται. Στις ελαφρυντικές περιστάσεις περιλαμβάνεται η παροχή χρήσιμων πληροφοριών στις αρχές, τις οποίες δεν θα είχαν λάβει διαφορετικά.
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης υποχρέωση των κρατών μελών να προβλέπουν επαρκή κατάρτιση, πόρους, συνεργασία, επικοινωνία και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των φορέων επιβολής της νομοθεσίας. Ενισχύει επίσης το ρόλο του δημοσίου: περιλαμβάνει μέτρα για την υποστήριξη και την παροχή βοήθειας σε άτομα που καταγγέλλουν περιβαλλοντικές παραβάσεις και συνεργάζονται με στόχο την επιβολή της νομοθεσίας. Επιτρέπει επίσης, υπό ορισμένους όρους, στο ενδιαφερόμενο κοινό να παρίσταται στις διαδικασίες που συνδέονται με τη δίωξη περιπτώσεων εγκλήματος, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο, σύμφωνα με τους κανόνες που θεσπίζουν τα κράτη μέλη.