Προστασία των ειδών βάσει της οδηγίας για τα πτηνά
Καθεστώς προστασίας των πτηνών της ΕΕ
Πτηνά προτεραιότητας του Ταμείου LIFE
Το Ταμείο LIFE είναι μέχρι στιγμής το κύριο εργαλείο που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να ενθαρρύνει την εφαρμογή μέτρων διατήρησης προτεραιότητας για τα απειλούμενα είδη και οικοτόπους στην ΕΕ. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της περιόδου 1992-2003, το LIFE-Nature επένδυσε περίπου 367 εκατομμύρια ευρώ σε έργα που στοχεύουν σε απειλούμενα είδη πτηνών. Τα αριθμητικά στοιχεία δεν είναι ακόμη οριστικά για την τρέχουσα περίοδο LIFE+, έχουν όμως γίνει εκτιμήσεις για ένα υποσύνολο απειλούμενων πτηνών κατά τις αναθεωρήσεις των σχεδίων δράσης τους. Μόλις εντοπίστηκαν τα είδη που χρειάζονται δράση και αποσαφηνίστηκαν οι απαραίτητες δράσεις διατήρησης, το LIFE ήταν το στοιχείο εκείνο της στρατηγικής διατήρησης των πτηνών στην ΕΕ που βοήθησε στην ανάπτυξη, τον έλεγχο και την εφαρμογή επί τόπου δράσεων διατήρησης. Για να κατευθύνει τους αιτούντες έργων προς την ανάγκη εφαρμογής σχεδίων δράσης, το LIFE προσέφερε αυξημένη (έως και 75 %) συγχρηματοδότηση σε έργα που στοχεύουν σε είδη προτεραιότητας. Κάθε χρόνο το LIFE υποστηρίζει κατά μέσο όρο 30-40 έργα με στόχο πτηνά, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον πέντε αφορούν αποκλειστικά είδη προτεραιότητας. Όσον αφορά ιδίως τα απειλούμενα πτηνά, η συμβολή του LIFE είναι πολύ επιτυχής. Αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι οκτώ από τα 23 καλύτερα έργα LIFE το 2009 ήταν έργα που στοχεύουν στη διατήρηση απειλούμενων πτηνών. Επιπλέον, χάρη στο LIFE κατέστη δυνατή η επαναφορά πολλών ειδών πτηνών που ήταν σχεδόν υπό εξαφάνιση.
Τα 500 είδη άγριων πτηνών που ζουν εκ φύσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση προστατεύονται με διάφορους τρόπους:
- Παράρτημα 1: 194 είδη και υποείδη απειλούνται ιδιαίτερα. Τα κράτη μέλη πρέπει να ορίζουν ζώνες ειδικής προστασίας (ΖΕΠ) για την επιβίωσή τους, όπως και για όλα τα αποδημητικά είδη πτηνών.
- Παράρτημα 2: 82 είδη πτηνών μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο θηρευτικών πράξεων. Ωστόσο, οι περίοδοι θήρας είναι περιορισμένες και η θήρα απαγορεύεται όταν τα πτηνά είναι πιο ευάλωτα: κατά την επιστροφή τους στις περιοχές όπου φωλεύουν, την αναπαραγωγή και την εξάρτηση των νεοσσών τους.
- Παράρτημα 3: συνολικά, απαγορεύονται οι δραστηριότητες που απειλούν άμεσα τα πτηνά, όπως ο εκ προθέσεως φόνος, η σύλληψη ή η εμπορία τους ή η καταστροφή των φωλιών τους. Με ορισμένους περιορισμούς, τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέψουν ορισμένες από αυτές τις δραστηριότητες για 26 είδη που απαριθμούνται εδώ.
- Παράρτημα 4: η οδηγία προβλέπει τη βιώσιμη διαχείριση της θήρας, όμως τα κράτη μέλη πρέπει να απαγορεύουν κάθε μορφή μη επιλεκτικής και μεγάλης κλίμακας θανάτωσης πτηνών, ιδίως των μεθόδων που απαριθμούνται στο παρόν παράρτημα.
- Παράρτημα 5: η οδηγία προάγει την έρευνα προς στήριξη της προστασίας, της διαχείρισης και της χρήσης όλων των ειδών πτηνών που καλύπτονται από την οδηγία και τα οποία απαριθμούνται στο παρόν παράρτημα.