Είδη υποχρεώσεων, εργασίες διαχείρισης αποβλήτων, αρμοδιότητες διαχείρισης αποβλήτων
Οι ευθύνες των εμπλεκόμενων οικονομικών παραγόντων
Αρμοδιότητες όσον αφορά στη διαχείριση των αποβλήτων εν γένει
Η πρωταρχική ευθύνη των κατόχων αποβλήτων είναι να παραδίδουν τα απόβλητα σε δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό συλλογής αποβλήτων ή εμπόρους αποβλήτων, εκτός εάν οι ίδιοι οι κάτοχοι είναι εγκαταστάσεις ή επιχειρήσεις που εκτελούν εργασίες επεξεργασίας αποβλήτων σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες [άρθρα 13 και 15 παράγραφος 1]. Ωστόσο, ο "αρχικός παραγωγός αποβλήτων ή άλλος κάτοχος" έχει την ίδια ευθύνη με τον κάτοχο αποβλήτων [άρθρο 15 παράγραφος 1], ανεξάρτητα από το αν το πρόσωπο αυτό έχει ή όχι τα απόβλητα στην κατοχή του [άρθρα 3 παράγραφοι 5 και 6]. Πρέπει να τονιστεί ότι, ο εν λόγω "παραγωγός αποβλήτων" δεν είναι ο παραγωγός του προϊόντος από το οποίο προήλθαν τα απόβλητα, αλλά, σύμφωνα με το ίδιο το γράμμα της Οδηγίας, «κάθε πρόσωπο του οποίου οι δραστηριότητες παράγουν απόβλητα (αρχικός παραγωγός αποβλήτων)» [άρθρο 3 παράγραφος 5].
Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν «την ευθύνη για τη διαχείριση των αποβλήτων [να] φέρει, πλήρως ή εν μέρει, ο παραγωγός του προϊόντος από το οποίο προέρχονται τα απόβλητα και ότι οι διανομείς των προϊόντων αυτών μπορούν να μοιράζονται την ευθύνη αυτήν» [άρθρο 15 παράγραφος 3].
Ο ρόλος των προηγούμενων κατόχων, του παραγωγού των αποβλήτων, ακόμη και του παραγωγού του προϊόντος από το οποίο προήλθαν τα απόβλητα, είναι συχνά σημαντικός, ιδίως όταν ο τελευταίος κάτοχος των αποβλήτων αθετεί τις υποχρεώσεις του. Για παράδειγμα, όταν ο τωρινός κάτοχος είναι αφερέγγυος, είναι σύνηθες να αναζητείται ένα δυνητικά υπεύθυνο πρόσωπο. Η Οδηγία-Πλαίσιο για τα απόβλητα προβλέπει ότι «[σ]ύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένου του κόστους της απαιτούμενης υποδομής και της λειτουργίας της, βαρύνει τον αρχικό παραγωγό αποβλήτων ή τον τρέχοντα ή τους προηγούμενους κατόχους αποβλήτων» [άρθρο 14 παράγραφος 1]. Αντίθετα, αφήνει στα κράτη μέλη να αποφασίσουν αν το κόστος αυτό «βαρύνει εν μέρει ή πλήρως τον παραγωγό του προϊόντος από τον οποίο προέρχονται τα απόβλητα, και ότι το σχετικό κόστος μπορεί να επιμερίζεται στους διανομείς του προϊόντος» (άρθρο 14 παράγραφος 2).
Στο πλαίσιο αυτό, το ΔΕΕ είχε αποφανθεί βάσει της προηγούμενης οδηγίας (δηλαδή της Οδηγίας 75/442) ότι, όταν η κακή κατάσταση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενός πρατηρίου και η διαρροή υδρογονανθράκων από αυτές μπορεί να αποδοθεί σε αθέτηση συμβατικών υποχρεώσεων της πετρελαϊκής επιχείρησης που προμηθεύει το εν λόγω πρατήριο ή σε ενέργειες που θα μπορούσαν να καταστήσουν την εν λόγω πετρελαϊκή επιχείρηση υπεύθυνη, οι δραστηριότητές της θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι "παρήγαγαν απόβλητα" που προκύπτουν από τη μόλυνση του εδάφους και των υπόγειων υδάτων. Το Δικαστήριο επικαλέστηκε τη διάταξη της προηγούμενης οδηγίας που αναφερόταν ρητά σε μια τέτοια περίπτωση στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» (υπόθεση C-1/03 Van de Walle κ.λπ., § 60-61). Το ΔΕΕ προχώρησε μάλιστα την ίδια υποκείμενη λογική ένα βήμα παραπέρα στην υπόθεση Erika σε σχέση με υδρογονάνθρακες που είχαν διαρρεύσει στη θάλασσα από ατύχημα: έκρινε ότι το πρόσωπο που πούλησε τα εμπορεύματα στον τελικό παραλήπτη και για το σκοπό αυτό ναύλωσε το πλοίο που βυθίστηκε, παρήγαγε επίσης τα απόβλητα και ότι το πρόσωπο αυτό συνέβαλε με τη συμπεριφορά του στον κίνδυνο να επέλθει η ρύπανση που προκλήθηκε από το ναυάγιο του πλοίου (υπόθεση C-188/07 Commune de Mesquer, §73-82).